Mevzuat

SORU VE CEVAPLARLA SERBEST BÖLGE MEVZUATI 

SORU 1:Serbest Bölge (SB) nedir?

Serbest bölgeler; ülkenin siyasi sınırları içinde olmakla birlikte gümrük hattı dışında sayılan, ülkede geçerli ticari, mali ve iktisadi alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı veya kısmen uygulandığı, sınai ve ticari faaliyetler için daha geniş teşviklerin tanındığı ve fiziki olarak ülkenin diğer kısımlarından ayrılan yerlerdir.


SORU 2:Serbest bölgelerin temel amaçları nedir?

Serbest bölgelerin temel amaçları:

Türkiye’de ihracat için yatırım ve üretimi arttırmak,

Yabancı sermaye ve teknoloji girişini hızlandırmak,

Ekonominin girdi ihtiyacını ucuz ve düzenli bir şekilde temin etmek,

Dış ticaret ve finansman imkanlarından daha fazla yararlanmak.


SORU 3:Serbest bölgelerin işlevleri nelerdir?

Ülkeye yabancı sermaye ve teknolojilerin getirilmesine imkan sağlayacak uygun bir zemin yaratılması,

Gelişmiş üretim yönetim tekniklerinin yurt dışından ülkeye getirilmesi suretiyle standartları yükseltmek ve firmalarımızın uluslararası ticarete entegrasyonunu sağlamak ve hızlandırmak,

Sanayicinin ihtiyaç duyduğu bazı hammadde ve ara mallarının kolaylıkla, istenilen miktarda zaman ve buna bağlı maliyet kaybı olmaksızın temin edilebilmesi,

Sağlanan teşvik/avantajlar sayesinde düşük maliyetli mal üretimi ve ihracatı,

Türkiye dışından gelen malların transit olarak diğer ülkelere satılması,

Yeni iş olanakları yaratarak istihdam sorununun çözümüne katkıda bulunmak,

Türk ihraç ürünlerinin ihracatını kolaylaştırmak ve hızlandırmak,

Küçük ve orta ölçekli firmalara uluslararası pazarlarda rekabet tecrübesi kazandırmak,

Bölgeler arası sosyal ve ekonomik dengesizliğin giderilmesine yardımcı olmak.

SORU 4:Serbest bölgelerin avantajları nelerdir?

Faaliyet ruhsatı; hazır işyeri kiralamak suretiyle faaliyet gösterecek kiracı-kullanıcı firmalar için 1 yıl (faaliyet konusu üretim olanlar için 15 yıl), kendi işyerini inşa etmek suretiyle faaliyet gösterecek yatırımcı - kullanıcı firmalar için ise 2 yıl (faaliyet konusu üretim olanlar için 3 yıl) süreli verilmektedir.

Serbest bölge faaliyetlerinden elde edilen kazanç ve gelirler hiç bir izne tabi olmaksızın yurt dışına veya Türkiye’ye transfer edilebilir.

Serbest bölgeler gümrük hattı dışında sayıldığından, serbest bölgeler ile Türkiye’nin diğer yerleri arasında yapılan ticarette dış ticaret rejimi hükümleri uygulanır. Başka bir deyişle, Türkiye’den serbest bölgeye satılan mallar ihracat rejimine, serbest bölgeden Türkiye’ye satılan mallar ise ithalat rejimine tabi olup, serbest bölge kullanıcıları Türkiye’den ihraç fiyatına (KDV’siz) mal ve hizmet satın alabilirler. Diğer taraftan, serbest bölge ile diğer ülkeler ve diğer serbest bölgeler arasında dış ticaret rejimi hükümleri uygulanmaz.

Serbest bölgeye getirilen Türkiye veya AB menşeli ya da buralarda serbest dolaşımda bulunan malların, serbest dolaşımda bulunma statüsü değişmediğinden, Türkiye’ye veya AB üyesi ülkelere girişinde gümrük vergisi ödenmez. Ayrıca, üçüncü ülke menşeli malların serbest bölgeye girişinde ve bu malların Türkiye veya AB üyesi ülkeler dışındaki üçüncü ülkelere gönderilmesi halinde de gümrük vergisi ödenmez. Ancak, serbest bölgeden Türkiye’ye veya AB üyesi ülkelere gönderilen serbest dolaşım durumunda olmayan üçüncü ülke menşeli mallar için Ortak Gümrük Tarifesi’nde belirtilen oran üzerinden gümrük vergisi ödenir.

Serbest bölgeler “Türkiye-AB Gümrük Birliği Gümrük Bölgesi”nin parçası sayıldığından; serbest bölgelerden Türkiye veya AB menşeli ürünler ile Türkiye’de serbest dolaşım durumunda bulunan ürünler A.TR Belgesi düzenlenerek AB’ ye gönderilebilir. Üçüncü ülke menşeli ürünler ise Ortak Gümrük Tarifesi’nde belirtilen oran üzerinden serbest bölge gümrük müdürlüğüne gümrük vergisi ödenerek serbest dolaşıma geçirildikten sonra A.TR Belgesi düzenlenerek AB’ ye gönderilebilir.

Serbest bölgede sağlanan teşvik ve avantajlardan yerli ve yabancı bütün firmalar eşit olarak yararlanır.

Mallar serbest bölgede süre sınırlaması olmaksızın kalabilir.

Fiyat, kalite ve standartlarla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarına verilen yetkiler serbest bölgelerde uygulanmaz.

Serbest bölgedeki faaliyetlerle ilgili her türlü ödemeler dövizle yapılır.

Serbest bölgelerden Türkiye’ye yönelik mal satışına ve serbest bölge ile diğer ülkeler arasında yapılacak takas ticaretine kısıtlama getirilmemiştir.

Başvuru ve faaliyet süresince her türlü bürokrasi en aza indirilmiştir. Serbest bölgeler özel sektör şirketlerince işletilmektedir.

Serbest bölgeler; AB ve Orta Doğu pazarlarının yakınında, Akdeniz, Ege ve Karadeniz’deki büyük limanlara, uluslararası havaalanlarına, karayolu ağlarına, kültür, turizm ve eğlence merkezlerine yakın yerlerde kurulmuştur.

Serbest bölgelerin altyapısı gelişmiş ülkelerdeki benzerleri ile aynı standarttadır. Açık ve kapalı alan kiraları diğer ülkelere göre düşüktür.

Soru-5: Serbest Bölgelerde Faaliyette Bulunmak Hangi Firmalar İçin Daha Avantajlıdır?

Ülke içindeki vergisel nitelikli mali yüklerden ve bürokrasiden kurtulmak isteyen firmalar,

ithal girdi kullanarak ürettiği ürünleri dış pazarlara satan firmalar,

Emek yoğun sektörlerde faaliyette bulunan firmalar,

Transit ticaret, reeksport ve takas ticareti faaliyetinde bulunan firmalar,

Dövizle işlem yapmak isteyen üreticiler, toptancılar, bankalar ve sigortacılar,

Altyapısı hazır modern iş ortamı arayan firmalar.

Soru-6: Serbest Bölgelerdeki Vergi Teşvik ve Avantajları Bakımından 24 Yılında Getirilen Yeni Düzenlemenin Kapsamı Nedir?

Serbest Bölgeler Kanunu’nda, 6.2.24 tarih ve 25365 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 584 sayılı “Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile vergisel teşvikler açısından yeni düzenlemeler yapılmıştır.

Söz konusu değişiklik çerçevesinde ;

A) Anılan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce serbest bölgede faaliyet ruhsatı almış olan gerçek ya da tüzel kişiler;

a) Faaliyet ruhsatı süreleriyle sınırlı olmak üzere, gelir veya kurumlar vergisi istisna ve muafiyetlerinden yararlanmaya devam edeceklerdir,

b) Çalıştırdıkları işçilerin ücretleri üzerinden 31.12.28 tarihine kadar gelir vergisi ödemeyeceklerdir,

c) Bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri ile ilgili olarak yaptıkları işlemler nedeniyle doğan her türlü vergi, resim ve harçtan 31.12.28 tarihine kadar muaf tutulacaktır.

B) 6.2.24 tarihinde ve bu tarihten sonra serbest bölge kullanıcısı olan gerçek ya da tüzel kişilerden sadece;

Üretim ruhsatı ile faaliyet gösterenlerin imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançları, Avrupa Birliği üyeliğinin gerçekleşeceği yılın vergileme dönemi sonuna kadar gelir veya kurumlar vergisinden muaf olacaktır.

584 sayılı Kanun ile 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nda yapılan düzenlemelerle ilgili olarak Maliye Bakanlığınca çıkarılan 85 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği, 4 Eylül 24 tarih ve 25573 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Tebliğ ile 7.2.24 tarihinden önce ruhsat almış kullanıcıların 31.12.28 tarihine kadar devam edecek olan vergi istisnalarının ve üretim konusunda ruhsat almış ya da alacak serbest bölge kullanıcılarının AB üyeliğine kadar yararlanacağı gelir ve kurumlar vergisi istisnalarının nasıl uygulanacağına dair düzenlemelere açıklık getirilmiştir. Tebliğ’e www.gelirler.gov.tr adresinden ulaşılabilir.

SORU 7:Serbest bölgelerde hangi tür faaliyetlerde bulunulabilir?

Serbest bölgelerde, Yüksek Planlama Kurulu’nca uygun görülecek her türlü sınai, ticari ve hizmetle ilgili faaliyetler yapılabilir.

SORU 8: Serbest Bölgelerde Kimler Faaliyette Bulunabilir? Yerli ve Yabancı Firmalar Arasında Ayırım Var mıdır?

Serbest bölgelerde Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde işletmelerini ticaret siciline tescil ettirmiş ve bu durumu Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan ettirmiş tacir sıfatını haiz yerli gerçek veya tüzel kişiler ile kendi ülkelerindeki kuruluş işlemlerini tamamlamış yabancı gerçek veya tüzel kişiler faaliyette bulunabilir. Gerçek kişi tacirlerin ayrıca ticaret ve/veya sanayi odasına kayıtlı olmaları gerekir.

Serbest bölgelerde faaliyet gösterecek firmalar için yerli veya yabancı sermaye sınırlaması yoktur. %1 yerli sermayeli firma veya %1 yabancı sermayeli bir firma serbest bölgelerde faaliyet gösterebilir. Serbest bölgede sağlanan muafiyet ve teşvikler açısından da yerli ve yabancı sermayeli firma ayrımı yapılmaz. Zaten serbest bölgelerin kuruluş amaçlarından birisi de yabancı sermaye yatırımlarını ülkeye çekmektir

SORU 9:Serbest bölgede faaliyet göstermek isteyen yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişilerin izleyeceği başvuru prosedürü nedir?

Yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişiler, Dış Ticaret Müsteşarlığı’ndan ruhsat almak kaydıyla serbest bölgede faaliyette bulunabilirler. Arazinin kullanımı, yapı ve tesislerin projelendirilmesi, kurulması ve kullanılmasıyla ilgili diğer bütün izin ve ruhsatlar ise ilgili Serbest Bölge Müdürlüğünce verilir ve denetlenir.

SORU 10:Faaliyet Ruhsatı başvurusunda hangi bilgi ve belgeler aranmaktadır?

Serbest bölgelerde faaliyette bulunmak için Dış Ticaret Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü’ne (SBGM) yapılacak faaliyet ruhsatı başvurusunda aşağıdaki bilgi ve belgelerin sunulması gerekmektedir:

SBGM, Serbest Bölge Müdürlüğü (SBM) veya serbest bölgenin işletici veya kurucu-işletici şirketinden temin edilecek Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu ve bir fotokopisi,

Müracaatçı ve serbest bölgede yapacağı faaliyet hakkında tanıtıcı bilgi,

İmza sahibinin yetki belgesi ve imza sirküleri ile (varsa) firma temsilcisinin yetki belgesi ve imza beyannamesi,

Müracaatçı firmanın kuruluş ilanı ile son sermaye ve ortaklık yapısının yayımlandığı Türkiye Ticaret Sicil Gazeteleri ve/veya Sanayi Odası kaydı (yabancı firmalar için kendi ülkelerinde geçerli olan kuruluş belgesinin Türkiye’nin o ülkedeki temsilciliğince onaylı örneği),

Firmanın son 3 yıla ilişkin bilançosu, kar ve zarar cetveli,

Müracaat ücretinin T.C. Merkez Bankası nezdindeki Serbest Bölgeler Özel Hesabına yatırıldığını gösterir banka dekontunun aslı ve bir fotokopisi,

(Varsa) Son 3 yılda Türkiye’ye getirilen döviz tutarını gösterir belgeler,

Banka, sigorta, kıyı bankacılığı ve finansal kiralama kuruluşları için Hazine Müsteşarlığı’ndan (Banka ve Kambiyo Genel Müdürlüğü) alınan izin belgesi

Yukarıda belirtilen bilgi ve belgeler bir dilekçe ekinde sunulmalıdır.

SORU 11: Faaliyet ruhsatı başvurusu faaliyet gösterilecek ilgili Serbest Bölge Müdürlüğü’ne yapılabilir mi?

Faaliyet ruhsatı müracaat formu doldurulduktan sonra Dış Ticaret Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü’ne doğrudan teslim edilebileceği gibi, ilgili Serbest Bölge Müdürlüğü kanalıyla veya iadeli-taahhütlü olarak posta yoluyla da gönderilebilir.

SORU 12: Faaliyet ruhsatı müracaatları ne kadarlık bir süre içerisinde sonuçlanır?

Müracaatçının talebi, faaliyet konusu, yatırım tutarı ve benzeri hususlar Bölgeler itibariyle göz önünde bulundurularak değerlendirildikten sonra, Faaliyet Ruhsatı başvurusu uygun görülürse, bu durum müracaatçıya yazılı olarak bildirilir. Müracaatçının 3 gün içerisinde kira veya satın alma sözleşmesi yaparak, bunun bir örneğini Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü’ne göndermesi gerekmektedir. Sözleşmenin gönderilmesini müteakip Genel Müdürlükçe Faaliyet Ruhsatı düzenlenir. Tanınan 3 günlük süre içerisinde sözleşme yapmayanlar, Faaliyet Ruhsatı alma hakkını kaybederler.

SORU 13: Faaliyet Ruhsatı’nın Alınması Sonrasında Ne Zaman Faaliyete Başlanabilir?

Faaliyet ruhsatı alan gerçek veya tüzel kişiler, faaliyete başlamadan önce bölge müdürlüğüne kayıtlarını yaptırarak sicil belgelerini alır. Kiracı-kullanıcılar (hazır işyeri kiralayan firmalar) bu aşamadan sonra bölgede hemen faaliyete başlayabilirler. Yatırımcı-kullanıcılar (açık alan kiralayarak kendi işyerini inşa edecek firmalar) ise, serbest bölge müdürlüğüne müracaat ederek, inşaat projelerini uygulamak üzere inşaat ruhsatı alırlar. inşaat bittikten sonra iskan ruhsatını satın alarak faaliyetlerine başlarlar.

SORU 14: Faaliyet ruhsatı başvurularının değerlendirilmesinde hangi kıstaslar göz önünde bulundurulur?

Faaliyet ruhsatı müracaatının değerlendirilmesinde;

Yapılacak faaliyetin serbest bölgenin kuruluş amaçlarına uygunluğu,

Serbest bölgede yapılacak faaliyetin ülke ekonomisine katkısı,

Yapılacak yatırım ve üretim miktarı,

Yaratılacak istihdam hacmi,

Getirilecek yeni teknoloji, üretim ve yönetim metotları,

Türkiye’den satın alınacak mal miktarı,

Yurt dışına satılacak mal miktarı,

Yapılacak faaliyetin çevre kirliliği oluşturup-oluşturmayacağı, gibi kıstaslar göz önünde tutulmaktadır.

SORU 15: Faaliyet ruhsatının süresi ne kadardır?

Faaliyet Ruhsatı süresi, hazır işyeri kiralamak suretiyle faaliyet gösterecek kiracı kullanıcılar için 1 yıl, kendi işyerini inşa etmek suretiyle faaliyet gösterecek yatırımcı kullanıcılar için 2 yıldır. Ancak, bu süre; üretim konusunda faaliyet gösteren kullanıcılardan kiracı kullanıcılar için 15 yıl, yatırımcı kullanıcılar için ise 3 yıl olup, geçerli olabilmesi için üretimin süreklilik arz etmesi gerekmektedir. Üretim konusunda faaliyet gösteren yatırımcı kullanıcıların aynı işyerinde diğer konularda da faaliyet ruhsatı talep etmeleri halinde verilecek faaliyet ruhsatlarının süresi 2 yıldır.

Üretim dışındaki konularda faaliyet gösteren kullanıcıların faaliyet ruhsatı sürelerine;

a) Bölgede yapacakları yatırım tutarının faaliyet ruhsatı süresi içinde 5.. (beşmilyon) ABD Dolarını geçtiğinin tespit edilmesi halinde 1 yıl,

b) Montaj-demontaj ve bakım-onarım konularında faaliyet gösteren kullanıcıların işyerlerinde sürekli olarak en az 1 kişi istihdam etmeleri ve bunun SSK kayıtları ile belgelenmesi kaydıyla, yatırımcı kullanıcı olmaları halinde 1 yıl, kiracı kullanıcı olmaları halinde 5 yıl, ilave süre eklenir.

SORU 16: Faaliyet ruhsatı başvuru ücreti ne kadardır?

Faaliyet Ruhsatı ücreti bütün serbest bölgeler için 5. (beşbin) ABD Dolarıdır. Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğünce yapılan değerlendirme sonucu uygun görülen “özel yatırımlar”a verilen Faaliyet Ruhsatları için; 49 yıllık olandan 1. (yüzbin) ABD Doları, 99 yıllık olandan 25. (ikiyüzellibin) ABD Doları ruhsat ücreti alınır.

SORU 17: Faaliyet Ruhsatı başvuru ücreti hangi hallerde iade edilmektedir?

Faaliyet Ruhsatı başvuru ücreti aşağıdaki hallerde iade edilmektedir:

Yapılan değerlendirme sonucunda müracaatın uygun görülmemesi halinde,

SB Genel Müdürlüğü’nün uygun görüş yazısından önce müracaattan vazgeçilmesi halinde,

SB Genel Müdürlüğü’nün uygun görüş yazısından sonra 3 gün içerisinde faaliyet ruhsatı almaktan vazgeçilmesi halinde.

SORU 18:Serbest bölgelerde faaliyetler hangi hallerde geçici olarak durdurulur?

SB Uygulama Yönetmeliği uyarınca verilmesi gereken belgeler ile SB Genel Müdürlüğü ve ilgili SB Müdürlüğü’nce istenilen bilgi ve belgelerin zamanında verilmemesi veya yanlış bilgi verilmesi,

Kullanıcı, yetkili temsilcisi veya görevlileri tarafından bölge tesis, araç-gereç ve ekipmanlarına veya diğer kullanıcılara zarar verildiğinin tespit edilmesi ve Bölge Müdürlüğünce yapılan uyarıya rağmen bu durumun düzeltilmemesi ve/veya zararın tazmin edilmemesi,

Kullanıcının yaptığı kira ve/veya satış sözleşmesi hükümlerine uymadığının tespit edilmesi,

Yazılı talimatlara uyulmadığının veya bölge düzenini bozucu davranışlarda bulunulduğunun tespit edilmesi,

Faaliyet ruhsatı müracaat formunda beyan ve taahhüt edilen hususlarda meydana gelen değişikliklerin bildirilmemesi hallerinde, Bölge Müdürlüğünce kullanıcının serbest bölgeden mal çıkışlarına ilişkin serbest bölge işlem formları 3 ay süreyle işleme konulmamaktadır.

SORU 19: Faaliyet Ruhsatı hangi hallerde iptal edilmektedir?

Faaliyetlerin geçici olarak durdurulduğu 3 aylık süre sonunda, aykırı işleme devam edildiğinin Bölge Müdürlüğünce tutanakla tespit edilmesi,

Faaliyet ruhsatı müracaat formunda beyan ve taahhüt edilen hususlara uyulmaması veya beyan edilen hususların gerçek dışı olduğunun sonradan yapılan araştırma ve incelemeler veya denetimler neticesinde tespit edilmesi,

Bölge dışındaki faaliyetler nedeniyle elde edilen kazanç ve iratların, bölgede elde edilmiş kazanç ve iratlar gibi gösterilerek muhasebe kayıtlarının birleştirilmesi ve/veya bu amaçla sahte ve muhteviyatı yanıltıcı belge kullanılması suretiyle vergi kaçırıldığının tespit edilmesi,

Genel kabul görmüş mücbir sebep halleri hariç, 1 yıl süreyle hiçbir ticari faaliyette bulunulmaması,

Mevzuata aykırı olarak bölgeye mal getirildiğinin veya bölgeden mal çıkarıldığının tespit edilmesi, envanter kayıtları ile mevcut stoklar arasında eksiklik veya fazlalık bulunduğunun tespit edilmesi,

Genel kabul görmüş mücbir sebep halleri hariç, müracaat formunda taahhüt edilen süre içerisinde proje ve inşaatın bitirilmemesi,

Kanun, Yönetmelik, Tebliğ ve Genelge hükümlerine uyulmadığının tespit edilmesi, hallerinde kullanıcının faaliyet ruhsatı hiçbir uyarıya gerek kalmaksızın Genel Müdürlükçe iptal edilir.

SORU 20: Serbest Bölgede Faaliyette Bulunmak İçin Yeni Bir Şirket Kurmak veya Şube Oluşturmak Gerekli midir?

Merkezi Türkiye’de bulunan ve halen Türkiye’deki ticari faaliyetine devam eden şirketler; Türk Ticaret Kanunu hükümleri yanında, serbest bölgedeki faaliyetler için ayrı muhasebe kaydı tutulmasının ve sermaye ihracının zorunlu olması nedeniyle, serbest bölgedeki faaliyetlerini oluşturacakları ‘serbest bölge şubesi” aracılığıyla yapmak zorundadır. Serbest bölgede şube oluşturarak faaliyette bulunmak amacıyla yapılan başvurularda; şube oluşturulmasına ilişkin yetkili organın aldığı kararın Ticaret Sicil Memurluğu’nda onaylatılmasını müteakip bu kararın yayımlandığı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu’nda belirtilen diğer belgelerle birlikte Müsteşarlığa müracaat edilmesi gerekmektedir.

Şirket merkezinin muhasebe kayıtları ile serbest bölgedeki şubenin faaliyetlerine ilişkin muhasebe kayıtlarının ayrı ayrı tutulması zorunludur. Serbest bölgede faaliyette bulunan firmalar serbest bölge ile ilgili kayıtlarına hiçbir şekil ve surette serbest bölge dışındaki faaliyetleri işleyemez.

Yabancı firmalar ise bulundukları ülkedeki Türkiye temsilciliğine kendi ülkelerinde geçerli olan kuruluş belgesini onaylatarak şube oluşturarak veya şube oluşturmadan serbest bölgelerde faaliyette bulunabilir.

Yerli veya yabancı gerçek ya da tüzel kişilerin sadece serbest bölgede faaliyette bulunmak üzere serbest bölge adresli şirket kurmaları da mümkün olup, aşağıdaki soruda bu konuda açıklama yapılmıştır.

SORU 21: Serbest Bölgede şube açılışı için yapılması gereken işlemler nelerdir?

Serbest Bölge Müdürlüğü’nden (SBM) Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu alınır ve doldurulur.

T.C.Merkez Bankası Serbest Bölgeler Özel Hesabı’na 5. ABD $ başvuru ücreti yatırılır.

Doldurulmuş başvuru formu ve formda belirtilen belgelerle birlikte SBM’ye başvurulur. Şirket ile İşyeri Kira Protokolü yapılır. SBM’nin kontrolünü takiben SBGM adresine posta ile veya elden başvuru yapılır.

Başvurunun değerlendirilmesi sonrasında SBGM, şirkete “Uygunluk Yazısı” gönderir. Kurulu şirketin SB’de şubesini açmak isteyen şirket temsilcisi Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne başvurarak şube açılışını yapar.

Şirketin Ticaret Sicil gazetesi ile birlikte veya yayınlanacağına dair verilen sicil tasdiknamesi ile tekrar SBM’ye gelmesinden sonra, Uygunluk Yazısı’nı takiben 3 gün içinde, kira sözleşmesi yapılır.

Sözleşme, SBM’nin onayından sonra şirket tarafından SBGM’ye Faaliyet Ruhsatı’nın çıkarılması için gönderilir.

Vergi Usul Kanunu’na göre tutulması gereken muhasebe defterleri alınır ve noterden onaylatılır.

Serbest Bölge Faturası, SBM’den bir örneği temin edilerek bastırılır.

Faaliyet Ruhsatı geldikten sonra, şirket yetkilisi muhasebe defterini ve faturaları SBM’den onaylatılır. Onaydan sonra bölgede faaliyete başlanarak fatura kesilebilir.

SORU 22: Serbest Bölge merkezli yeni bir şirket kurmak için yapılması gereken işlemler nelerdir?

Serbest Bölge Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu alınır ve doldurulur.

Kurulacak şirket adına T.C.Merkez Bankası, Serbest Bölgeler Özel Hesabı’na SBM’den alınan örnek bir dilekçe ile 5. ABD $ başvuru ücreti yatırılır.

Doldurulmuş Başvuru Formu ve formun 1.sayfasında 8 maddeyle belirtilmiş olan istenen belgelerle birlikte SBM’ye başvuruda bulunulur. Şirketle İşyeri Kira Protokolü yapılır ve tüm belgeler SBM tarafından kontrol edilir. SBM’nin kontrolünü takiben SBGM adresine posta ile veya elden başvuru yapılır. Şirket ana sözleşme taslağı ve şirket ortaklarının imza beyannamesi konur.

Şirketin Ticaret Sicil Gazetesi ile birlikte veya yayınlanacağına dair verilen sicil tasdiknamesi ile tekrar SBM’ye gelmesinden sonra, Uygunluk Yazısı’nı takiben 3 gün içinde, kira sözleşmesi yapılır.

Yapılan sözleşme SBM’nin onayından sonra şirket tarafından SBGM’ ye gönderilir.

Vergi Usul Kanunu’na göre verilmesi gereken muhasebe defterleri alınır ve noterden onaylatılır.

Serbest Bölge Faturası, SBM’den bir örneği alınarak bastırılır.

Faaliyet Ruhsatı geldikten sonra şirket yetkilisi, muhasebe defterlerini ve faturaları SBM’ye onaylatır. Onaydan sonra bölgede faaliyete başlanarak fatura kesilebilir.

SORU 23: Serbest bölgede faaliyet göstermek isteyen yurt dışında yerleşik firmalardan hangi belgeler istenmektedir?

Yurt dışında yerleşik gerçek veya tüzel kişiler, kendi ülkelerinde ticaret sicil kayıtları bulunduğu taktirde, ayrıca Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’nden izin almaksızın, DTM Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü’ne bu sicil kaydını ibraz etmek suretiyle müracaatta bulunabilirler. Alınacak Faaliyet Ruhsatı ile sadece serbest bölge ile sınırlı kalmak üzere kiraladıkları veya kendi inşa ettikleri işyerlerinde faaliyette bulunabilirler. Serbest bölgedeki şirketler, Yabancı Sermaye Kanunu’na tabi değildir. Bu nedenle, Yabancı Sermaye Çerçeve Kararı ile getirilen “şirket kuruluşu, ortaklığa katılma ve şube açma durumlarında yurt dışında yerleşik her bir kişi veya kuruluşun asgari 5.-ABD Doları tutarında yabancı sermaye getirme zorunluluğu”na tabi değillerdir.

SORU 24: Sicil kaydı olmayan yurt dışında yerleşik yabancı firmaların ne yapması gerekmektedir?

Serbest bölgede faaliyette bulunmak isteyen yurt dışında yerleşik gerçek kişilerin bulundukları ülkede ticaret sicil kaydının olmaması durumunda, Yabancı Sermaye Çerçeve Kararı’nda belirtilen esaslar çerçevesinde;

Türkiye’de yatırım yapmak ve ticari faaliyette bulunmak üzere, Türk Ticaret Kanunu’na göre limited veya anonim şirket kurmak için veya

Türkiye’de yerleşik mevcut şirketlerle ortak olmak için

Hazine Müsteşarlığı Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’ne başvurmaları gerekmektedir.

Bu iki seçenekten birinin tercih edilip gerçekleştirilmesi sonrasında ise; Serbest Bölge’de şube açmak veya şirket kurmak yoluyla faaliyet göstermek üzere, DTM Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü’ne başvurulması gerekmektedir.

SORU 25: Hazine Müsteşarlığı Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’ne hangi belgelerle birlikte başvurulması gerekmektedir ?

Yurt dışında yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin Türkiye’de yatırım yapmaları veya ticari faaliyette bulunmaları Hazine Müsteşarlığı Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’nün iznine tabidir. Bunun için, Türk Ticaret Kanunu’na göre anonim veya limited şirket kurmaları veya bir ortaklığa katılmaları gerekmektedir.

Türkiye’de anonim veya limited şirket kurma izni için başvurularda aranılan belgeler şunlardır:

1) Yurt dışında yerleşik kuruluşlara ait;

a) Faaliyet Belgesi,

b) Son yıl Faaliyet Raporu (son yıl bilançosu ve faaliyet alanını ihtiva eden)

2) Yurt dışında yerleşik kişilere ait;

a) Pasaport örneği,

b) Ticari ve sınai özgeçmişi ile ilgili ayrıntılı bilgi ve bunları tevsik edici belgeler

3) Yurt dışında yerleşik kişi ve kuruluşun, Türkiye’de faaliyette bulunmak istediği konu için gerekli sermayeyi getireceğine dair niyet mektubu

4) Müracaat Formu

5) Kurulacak şirketin ana sözleşme taslağı

6) Yatırım için ithali düşünülen makine, teçhizat ve demirbaşların proforma faturaları, prospektüs ve katalogları ile bunların FOB (menşe ülke döviz), FOB (ABD $), CIF (Yeni Türk Lirası) ve gümrük vergi ve resimlerinin belirtildiği 3 nüsha global liste

7) Yatırım için teşvik araçlarından istifade edilmek isteniyorsa, Teşvik Mevzuatı’nda öngörülen belgeler

8) İzin alma işlemlerini yürütecek kişiye ortaklarca verilecek vekaletname

9) Eklenmesinde yarar görülen diğer bilgi ve belgeler

SORU 26: Serbest bölgelerde depolama faaliyeti yürütülebilir mi?

Evet. Bunun için Depolama Faaliyet Ruhsatı’na sahip olunması gerekmektedir. Bu ruhsata sahip kullanıcılar, düzenledikleri depo kira sözleşmesini Bölge Müdürlüğü’ne onaylattıktan sonra depolama işlemlerini yapabilirler.

SORU 27: Serbest bölgelerde faaliyet gösteren kullanıcıların sınai ve ticari sicilleri ne şekilde tutulmaktadır?

Faaliyet ruhsatına sahip kullanıcılar, faaliyete başlamadan önce ilgili SB Müdürlüğü’nün Tescil Bürosu’nda “Sicil Defteri”ne kaydedilirler. Ruhsatta bulunan bilgilerin ve ilgilinin icra edeceği meslek ve ticari faaliyet dalının kaydedilmesinden sonra, ilgiliye bir ticaret veya sınai sicil numarası ve Sicil Belgesi verilir. Meslek veya ticari faaliyette değişiklik olması durumunda, Bölge Müdürlüğü’ne bildirilerek sicil kaydına işlettirilmesi gerekmektedir. Yıllık faaliyete ait bilgi ve belgeler, her takvim yılı sonundan itibaren en geç dört ay içinde, talep edilmeksizin, Tescil Bürosuna bildirilmeli veya verilmelidir.

SORU 28: Serbest bölgelerde defter ve kayıtlar ne şekilde tutulmaktadır?

Serbest bölgedeki faaliyetlerin düzenli bir şekilde yürütülmesi için Türk Ticaret Kanunu uyarınca tutulmak zorunda olunan defterler Türkçe düzenlenmelidir. Her türlü defter, belge ve diğer gerekli doküman, Serbest Bölge Müdürlüğü ve bu Müdürlükçe yetkili kılınan merci ve görevlilerin kontrolüne açık tutulmalıdır. Muhasebe kayıtlarına, SB dışındaki faaliyetlere ilişkin hesaplar işlenemez. Fatura ve ticari defterler, hesap döneminden önce Bölge Müdürlüğü’ne onaylattıktan sonra kullanılabilir.

Öte yandan, her ne kadar defterlerin Türk Ticaret Kanunu’na göre Türkçe tutulma zorunluluğu varsa da, Bölge Müdürlükleri döviz cinsinden tutulan bilanço da istemektedir. Döviz cinsinden tutulacak defterlerin, yıl sonu ortalama kuru üzerinden ya da her işlemde YTL’ye çevrilerek şirket defterlerinin tutulması da mümkündür.

SORU 29: Serbest bölgelerde defter ve kayıtlar ne şekilde tutulmaktadır?

Serbest bölge kullanıcıları, bunların bölgedeki işyerleri ve çalışanları, Türkiye Cumhuriyeti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı hükümlerine tabidir. Türkiye sınırları içindeki işyerleri için öngörülen asgari ücret ve fazla çalışma esasları, bölgedeki işyerleri için de geçerlidir.

SORU 30: Serbest bölge kullanıcıları ve çalışanları için hangi sosyal güvenlik mevzuatı hükümleri geçerlidir?

SB Kullanıcılarına ve bunların yanında bir iş akdine göre çalışanlara (yabancı uyruklular da dahil) Türkiye Cumhuriyeti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı hükümleri uygulanır. Ancak, Türkiye ile diğer ülkeler arasında sosyal güvenlik konusunda yapılan sözleşmeler varsa, bu sözleşme hükümleri de uygulanır. Sosyal Güvenlik Kurumları’na sigorta primi ödemeleri, döviz veya Türk Lirası cinsinden yapılabilir.

SORU 31: Serbest bölgelerde yabancı personel çalıştırılabilir mi?

Evet. Kullanıcıların çalıştıracakları yabancı yönetici ve vasıflı personel için Dış Ticaret Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü veya ilgili Serbest Bölge Müdürlüğü’nden “Çalışma İzni” almaları gerekmektedir. Müracaat, "Çalışma İzin Belgesi" almak için hazırlanmış matbu formların ve eklerinin doldurularak imzalanması suretiyle yapılır. Yapılan bu talep, Genel Müdürlük tarafından ilgili mercilerle de koordinasyon sağlanmak suretiyle değerlendirilir ve uygun görülenlere "Çalışma İzin Belgesi" verilir.

SORU 32: Serbest bölgeden Türkiye veya yurt dışına gönderilen malların fiyat, kalite ve standartlarına ilişkin herhangi bir sınırlama var mıdır?

3218 sayılı SB Kanunu’nun 4.Maddesi’nde; “fiyat, kalite ve standartlarla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarına kanunlarla ve diğer mevzuatla verilen yetkiler serbest bölgelerde uygulanmaz” denilmektedir. Öte yandan, serbest bölgeden Türkiye’ye mal sevk edilirken ise SB Kanunu Madde.8 uyarınca Türkiye’nin dış ticaret rejimine ve dolayısıyla da ithalat rejimi ve gümrük kanununa tabi olunması nedeniyle, gümrük idareleri Gümrük Kanunu’nun kendilerine verdiği fiyat araştırma yetkisini kullanır. Diğer bir deyişle, herhangi bir ülkeden veya serbest bölgeden Türkiye’ye ithal edilen malın denetimi ithalat ve gümrük mevzuatı hükümlerine tabidir. Serbest bölgeden yurt dışına gönderilen malların fiyat, kalite ve standardına ise ne gümrük ne de Serbest Bölge idaresi karışmaktadır.

SORU 33: Serbest Bölgelerde gıda ve gıda ambalaj maddeleri için sağlık sertifikası düzenlenmesi ne şekilde olmaktadır?

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nca 3.6.22 tarihli 2481 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Serbest Bölgelerde Sağlık Sertifikalarının Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (22/38)”; serbest bölgede üretilen, işlenen, depolanan ve satılan gıda ve gıda ambalaj maddeleri ve/veya hammaddeleri için serbest bölgede faaliyet gösteren firmalar tarafından sağlık sertifikası talep edilmesi durumunda uyulması gereken usul ve esasları belirlemektedir. Buna göre;

a. Serbest bölgede üretilen, işlenen, depolanan ve satılan gıda ve gıda ambalaj maddeleri ve/veya hammaddelerinin serbest bölgeye girişlerinde 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu ve 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu bükümleri yerine getirilir.

b. (a) bendinde belirtilen şartları yerine getiren firma Tebliğ ekinde örneği yer alan “Serbest Bölgeye Giriş Bilgileri Beyan Formu”nu doldurarak Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlüğü’ne müracaat eder.

c. Serbest bölgeye girdikten sonra işlem görmeden ticarete konu olan gıda ve gıda ambalaj maddeleri için ürünle birlikte gelen sağlık sertifikası ve orijin belgesi; serbest belgede üretilen gıda ve gıda ambalaj maddeleri için ise ürünü oluşturan hammaddelerin her biriyle birlikte gelen sağlık sertifikaları ve orijin belgeleri Ek-1’de yer alan formla birlikte ibraz edilir.

d. Serbest bölgeye girdikten sonra işlem görmeden bütün halde veya bölünerek ticarete konu olan ürünlerin (c) bendi gereği ibraz edilen belgelerle uyumlu olması aranır. Ayrıca ürünün fiziksel ve organoleptik özellikleri yerinde kontrol edilerek şüpheli durumda numune alınır ve analiz için laboratuara gönderilir; Sonuçların uygun çıkması durumunda ürünle birlikte gelen orijinal sığlık sertifikasında belirtilen esas miktarı geçmemek ve sertifika aslı Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlüğü’nde muhafaza edilmek üzere kopyalanarak çoğaltılır ve gene İl Müdürlüğü’nce onaylanır.

e. Serbest bölgede üretilen ve ticarete konu olan ürünlerin (c) bendi gereği ibraz edilen belgelerle uyumu aranır. Üründen numune alınarak gerekli analizleri yapılmak üzere laboratuara gönderilir. Sonuçların uygun çıkması durumunda Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlüğü’nce sağlık sertifikası düzenlenir.

f. Analiz sonuçları serbest bölgeden yurtiçine ithal edilecek ürünler için 56 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnameye göre değerlendirilerek Tebliğ ekinde (Ek-2) bir örneği yer alan sertifika düzenlenir.

g. Serbest bölgeden yurtdışına satılacak ürünler için alıcı ülke talepleri doğrultusunda, Ek-2'de yer alan sertifika düzenlenir. Alıcı ülkenin farklı talepleri olması halinde sertifikaya ilaveler yapılabilir.

h. Serbest bölgede değişikliğe uğramadan yurtiçine ithal edilen ve ürün ile birlikte taşınan ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürlüğü’ne ibraz edilen sağlık sertifikası ürünün raf ömrü ve/veya sağlık sertifikasında tarih belirtildiği takdirde bu süreye kadar geçerlidir.

i. Türkiye orijinli ürünlerin serbest bölgeden yurtdışına satılması durumunda yeni bir sağlık sertifikası düzenlenmeyecek daha önceden yurtiçinden serbest bölgeye ihracında alınan ve süresi geçmemiş sertifika geçerli olacaktır.

SORU 34: Serbest Bölgelerdeki gümrük ve vergi muafiyet ve teşvikleri nelerdir?

Serbest bölgeler, Türkiye Gümrük Bölgesi’nin parçası olmakla beraber, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin ve kambiyo mevzuatının uygulanması bakımından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında kabul edilmektedir. Bu nedenle, bölgeye giriş-çıkış noktalarında Gümrük Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanmakla beraber, bölgeye giren ve bölgeden yurt dışına çıkan mallar için gümrük vergisi, resim, harç ve diğer mali yükümlülükler, Serbest Bölgeler Özel Hesabı’na yapılacak tahsilat hariç, uygulanmaz.

Serbest bölgeler ile diğer ülkeler ve serbest bölgeler arasında yapılan ticarette dış ticaret rejimi uygulanmaz.

Serbest bölgelerden Türkiye’ye “İhracatı Teşvik Mevzuatı” çerçevesinde yapılacak ithalat ve ihracat işlemleri, yürürlükteki “İhracat Teşvik Tebliği” hükümlerine tabidir.

Serbest bölgelerde vergi, resim, harç ve kambiyo mükellefiyetlerine dair mevzuat hükümleri uygulanmaz.

Türkiye’de yerleşik tam ve dar mükellef gerçek ve tüzel kişilerin serbest bölgedeki faaliyetleri dolayısıyla elde ettikleri kazanç ve iratlar, kambiyo mevzuatı hükümlerine uygun olarak Türkiye’ye transfer edilmesi halinde, gelir ve kurumlar vergisinden muaftır.

Serbest bölge faaliyetlerinden elde edilen kazanç ve gelirler, hiçbir izne ve vergiye tabi olmaksızın yurt dışına veya Türkiye’ye transfer edilebilir.

Serbest bölge işletici ve kullanıcıları, yatırım ve üretim safhalarında, Bakanlar Kurulu’nca verilecek teşviklerden yararlanırlar.

SORU 35: Serbest bölgeler ile Türkiye arasındaki ticaret hangi mevzuat hükümlerine tabidir?

Serbest bölgeler, yürürlükteki Gümrük Kanunu’na göre Türkiye Gümrük Bölgesi dışında sayıldığından, Türkiye ile serbest bölgeler arasındaki ticarette dış ticaret hükümleri uygulanır. Diğer bir deyişle, Türkiye’den serbest bölgeye satılan mallar İhracat Rejimine, serbest bölgeden Türkiye’ye satılan mallar ise İthalat Rejimine tabidir. Bölge ile diğer ülkeler ve Serbest Bölgeler arasında ise dış ticaret rejimi uygulanmaz. Bölgeden yurt dışına mal gönderilmesi ve hizmet verilmesi serbesttir. Öte yandan, bedeli 5 ABD Doları’nın altında olan Türkiye mahreçli mallar, isteğe bağlı olarak ihracat işlemine tabi tutulmayabilir.

SORU 36: Serbest bölgede faaliyet gösteren bir firma Türkiye’de fason üretim yaptırabilir mi?

Serbest bölgede faaliyet gösteren bir firmanın Türkiye’deki bir firmaya fason imalat yaptırması, Türkiye’deki firmanın bu imalatı Dahilde İşleme Rejimi Kararı ve buna ilişkin Tebliğ çerçevesinde yapması ve Dahilde İşleme İzin Belgesi’ne sahip olması durumunda mümkündür.

SORU 37: Serbest bölgelere hangi malların getirilmesi yasaktır?

Ateşli silahlar ve bunların mühimmatının, radyoaktif maddelerin, tehlikeli ve zehirli atıkların serbest bölgelere getirilmesi yasaktır.

Öte yandan, parlayıcı, patlayıcı, yanıcı, yanmayı arttırıcı veya bir arada bulunduğu mallar için tehlikeli olan maddeler de özel düzenek veya yapıların bulunması kaydıyla bölgeye getirilebilir.

Uyuşturucu maddeler, psikotrop maddeler ve bunlarla ilgili kimyasal maddeler ile bunların müstahzarlarının serbest bölgelere giriş ve çıkışı ise Sağlık Bakanlığı’nın ulusal ve uluslararası mevzuat hükümlerine tabidir.

SORU 38: Eşyanın serbest bölgede kalabileceği süre sınırlı mıdır?

Hayır. Eşyanın serbest bölgelerde kalabileceği süre sınırsızdır.

SORU 39: Serbest bölgelerdeki ödemeler dövizle mi yoksa Yeni Türk Lirası ile mi yapılmaktadır?

Serbest bölgelerdeki faaliyetlerle ilgili olarak mal bedelleri, Fon, hizmet ve işçi ücretleri ile ikramiyeleri ve kiralara ilişkin ödemeler dövizle yapılır. Ancak, bölgede yatırım sırasındaki mal ve hizmet bedelleri ile işçi ücretleri ve kiralar Yeni Türk Lirası üzerinden ödenebilir. Serbest Bölge Müdürlüğü ile bu bölgelerdeki diğer kurum ve kuruluşlarında çalışanlara bütün ödemeler Yeni Türk Lirası ile yapılır.

SORU 40: Serbest bölgelerde hizmet faaliyetleri yürütülebilir mi?

Serbest bölgelerde sigortacılık, nakliye acenteliği, gümrük komisyonculuğu, yeminli mali müşavirlik, serbest muhasebeci mali müşavirlik ve eksperlik gibi çeşitli hizmet faaliyetlerinde bulunulabilir. Bunun için Serbest Bölge Müdürlüğü’nden “Giriş İzin Belgesi”nin temin edilmesi gerekmektedir.

SORU 41: Serbest bölgelerden transit ticaret ne şekilde olmaktadır?

Transit taşımaya tabi malların serbest bölgeye girişi ve çıkışı Bölge Müdürlüğü’nün izniyle yapılmaktadır.

Yabancı bir memleketten başka bir yabancı memlekete gitmek veya

Türkiye’den yabancı bir memlekete gitmek veya

Yabancı bir memleketten Türkiye’ye gelmek

üzere serbest bölgeden geçirilen eşyalar, bölgede “Transit” halinde sayılır. Türkiye’den serbest bölge üzerinden üçüncü ülkelere yapılan transit ticarette malın fiili olarak serbest bölgeye girmesi zorunludur. Transit eşyanın serbest bölgede aktarma edilmesi, karaya çıkarılması veya bir süre kalması transit halini değiştirmez.

SORU 42: Serbest bölge adresli veya çıkışlı olup deniz yoluyla gelen veya giden eşyanın, bölgenin denize rıhtımı olmaması veya rıhtımı olmasına rağmen yakın bir limandan getirilmesi veya götürülmesi durumunda bölge ile bağlantısı nasıl sağlanır?

Serbest Bölge Gümrük Müdürlüğü’nce tescilli ve Serbest Bölge Müdürlüğü’nce tanzim ve tescilli “Serbest Bölge İşlem Formu”na istinaden, Gümrük İdaresince görevlendirilecek memurun refakatinde doğrudan gemiden serbest bölgeye alınarak veya serbest bölgeden gemiye götürülerek bu bağlantı sağlanır. Bu durumda, “Transit Beyannamesi” düzenlenmesine gerek kalmamaktadır. Geminin bulunduğu yer ile serbest bölge arasındaki koridor, Serbest Bölge olarak addedilir.

SORU 43: Serbest bölgeye bakım, onarım veya tamir gibi nedenlerle geçici olarak ve kullanıcının kendisine ait olmayan mallar ile kullanıcının kendisine ait olmayan mallar ile araç, gereç ve ekipmanlar bölge içerisinde en fazla ne kadar kalabilir?

Bu tür mal, araç, gereç ve ekipmanların serbest bölgelerde kalış süresi maksimum 12 aydır.

SORU 44: Serbest bölgeden yurt dışına veya Türkiye’ye veya serbest bölge içerisinde mal satışı veya devri yapılabilir mi?

Serbest bölge kullanıcıları, yurt dışına veya Türkiye’ye toptan satış yapabilirler. Kullanıcılar ve bölgede depo kiralayan firmalar, Serbest Bölge Müdürlüğü’ne yazılı olarak bildirmek kaydıyla, aynı bölgedeki diğer kullanıcılara toptan satış yapabilir veya mallarını toptan devredebilirler.

SORU 45: Serbest Bölgeler Özel Hesabı’nın gelir kalemleri nelerdir?

Serbest Bölgeler Özel Hesabı gelirleri şu kalemlerden oluşur:

Faaliyet ruhsatı ve izin belgesi karşılığı tahsil edilecek ücretler,

Bölgeye giren ve çıkan mallar üzerinden tahsil edilecek ‰5 oranındaki ücretler,

Serbest bölgeyi işleten gerçek ve tüzel kişilerle yapılacak sözleşmeler uyarınca tahsil edilecek tutarlar,

Bölge faaliyetlerinden sağlanan diğer gelirler.

SORU 46: Serbest bölgelere giren veya bu bölgelerden çıkan mallar üzerinden ‰ 5 (binde 5) oranındaki ücretler hangi durumlarda tahsil edilmektedir?

Serbest bölgelere giren ve çıkan mallar üzerinden Serbest Bölgeler Özel Hesabı’na yatırılması gereken ‰5’lik ücretler şunlardır;

Yurt dışından serbest bölgeye getirilen malların CIF değeri üzerinden ‰5 oranında alınan ücretler,

Serbest bölgeden Türkiye’ye çıkarılan malların CIF değerleri üzerinden ‰5 oranında alınacak ücretler,

Kullanıcının kendisine ait olmayan, bakım, onarım veya tamir maksadıyla bölgeye geçici olarak getirilen malların bölge içinde gördüğü hizmet dolayısıyla yaratılan katma değer üzerinden alınacak ‰5 oranındaki ücretler,

Kullanıcının kendisine ait olmayan, fason imalat amacıyla serbest bölgeye geçici olarak getirdiği malların bölgede işçilik gördükten veya daha ileri derecede işçilik görmek üzere Türkiye’ye çıkarılıp geri getirildikten sonra bölgeden nihai çıkışında bölgede ve Türkiye’de yaratılan katma değer üzerinden alınacak ‰5 oranındaki ücretler,

Kullanıcının kendisine ait olmayan, bakım, onarım veya tamir maksadıyla bölgeye yurtdışından geçici olarak getirilen mallar ile bölgedeki bina, tesis ve demirbaşların bakım, onarım veya tamirinde kullanılmak üzere yurt dışından getirilen araç ve ekipmanların, serbest bölgede kalış süresinin 12 ayı geçmesi halinde bu malların CIF değeri üzerinden alınacak ‰5 oranındaki ücretler,

Bakım ve onarım gibi nedenlerle serbest bölgeden Türkiye’ye çıkarılan ve kullanıcıların defter ve belgelerinde kayıtlı demirbaş ve yatırım mallarının 12 ay içerisinde, söz konusu malların defter ve belgelerde kayıtlı değerleri üzerinden ‰5 oranında alınacak teminatlar,

Sergilenmek, fuarlarda teşhir edilmek veya işlem görmek üzere bölgeden Türkiye’ye geçici olarak gönderilen malların 12 ay içerisinde bölgeye getirilmemesi halinde, söz konusu malların CIF değeri üzerinden alınacak ‰5 oranındaki ücretler,

Türkiye’den satın alınarak serbest bölgeye getirilen ancak, sipariş ve evsafına uygun olmadığı için değiştirilmek veya işlem görme üzere Türkiye’ye çıkarılan malların 12 ay içerisinde bölgeye getirilmemesi halinde, söz konusu malların CIF değeri üzerinden alınacak ‰5 oranındaki ücretler.

SORU 47: Türkiye’den serbest bölgeye getirilen veya serbest bölgeden yurt dışına çıkartılan malların CIF değerleri üzerinden ‰5 oranında ücret tahsil edilmekte midir?

Hayır. Türkiye’den serbest bölgeye ihracatta veya serbest bölgeden yurt dışına çıkışlarda ‰5 oranındaki ücret tahsil edilmez.

SORU 48: Türkiye’ye ithalatı kota uygulamasına tabi olan bir malın serbest bölgeye getirilmesi durumunda İthalat Lisansı alınması gerekir mi?

Türkiye’ye ithalatında korunma önlemi çerçevesinde kota uygulanan bir malın serbest bölgeye getirilmesi sırasında, gümrük idarelerine ibraz edilmek üzere Dış Ticaret Müsteşarlığı’ndan İthalat Lisansı alınması gerekmemektedir.

SORU 49: Serbest bölgelerden Türkiye’ye ithal edilen malların, Türkiye’ye ithalatı kotaya tabi mallar arasında olması durumunda İthalat Lisansı alınması gerekir mi?

Serbest bölgeler ayrı bir ülke olmadığından dolayı, bir mal serbest bölgeye girerken hangi ülke menşeli ise o ülke menşeli sayılır. Belirli bir ülke menşeli bir malın Türkiye’ye ithalatı kotaya tabi ise, malın serbest bölgeden Türkiye’ye ithalatında Dış Ticaret Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü’nden alınacak İthalat Lisansı’nın ilgili Gümrük Müdürlüğü’ne ibrazı gerekmektedir.

SORU 50: Bölgeden çıkartılan mallar için düzenlenecek “Menşe Şahadetnamesi, A.TR. Dolaşım Belgesi, EUR.1 Dolaşım Sertifikası” için neredeki Ticaret ve Sanayi Odaları’na başvurulur?

Söz konusu belgeler için, Serbest Bölge Müdürlüğü’nün yazısına istinaden, mahalli Odalara başvurulur. Bunun için bu mahalli Ticaret ve Sanayi Odaları’na üyelik şartı aranmaz.

SORU 51: Türkiye’den serbest bölgelere gönderilen eşya için Ön Statü Belgesi düzenlenmesi zorunlu mudur?

Ön Statü Belgesi;

Türkiye’den serbest bölgelere gönderilen eşyaya ilişkin olarak düzenlenen ihracat beyannamesi kapsamı her türlü eşyanın veya

Serbest bölge işlem formu ile transit olarak serbest bölgeye giriş yapan Avrupa Topluluğu veya 3.ülke menşeli eşyanın serbest dolaşımda bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla, eşyanın bölgeye girişi aşamasında düzenlenir.

Avrupa Topluluğu’na ihracat esnasında A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmek istenmesi halinde, ihracat konusu eşyanın serbest dolaşımda bulunduğunu gösterir Ön Statü Belgesinin gümrük idaresi ve ilgili odaya ibraz edilmesi gerekir.

SORU 52: Türkiye Gümrük Bölgesi’nde serbest dolaşımda olma esasları nelerdir?

Tamamen Türkiye’de elde edilen Türk menşeli eşya,

Tamamen Avrupa Topluluğu menşeli eşya,

Türkiye veya Avrupa Topluluğu’nda ithalat işlemleri tamamlanmış, gerekli gümrük vergisi ve eş etkili vergi veya resimleri tahsil edilmiş, bu vergi ve resimleri tam veya kısmi bir iadeden yararlanmamış ve ticaret politikası önlemleri uygulanmış eşya

Türkiye Gümrük Bölgesi’nde serbest dolaşımda kabul edilir.

SORU 53: Serbest bölgelerden Avrupa Birliği’ne eşya gönderilmesinde hangi belgelerin düzenlenmesi ve prosedürün izlenmesi gerekmektedir?

Türkiye’den veya üçüncü ülkelerden serbest bölgelere depolanmak, işlenmek veya ihraç edilmek üzere gelen eşyanın daha sonra AB ülkelerine A.TR Dolaşım Belgesi ile gönderilmek istenmesi durumunda Tespit ve Tahakkuk Kağıdı düzenlenir. Aşağıda belirtilen durumlarda yürütülmesi gereken işlemler sıralanmıştır.

a. Eşyanın tamamen Türkiye’de serbest dolaşım durumunda bulunan girdilerden üretilmiş olması halinde, Türkiye’ye vergilerinin ödenerek giriş işleminin yapıldığına dair gümrük beyannamesi, serbest bölgelerde çıkışında düzenlenen gümrük beyannamesi vb. belgeler üzerinde yapılacak inceleme sonucunda eşyanın Türkiye’de serbest dolaşımda bir eşya olduğunun anlaşılması durumunda, herhangi bir vergi tahsilatı yapılmaksızın A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenir ve Serbest Bölge Gümrük Müdürlüğü’nce vize edilir.

b. Eşyanın tamamen veya kısmen üçüncü ülkeler menşeli girdiler kullanılarak serbest bölgede işlem görmesi halinde, üçüncü ülke girdilerinin CIF değeri belirlenerek bunların Gümrük Tarife Pozisyonu üzerinden İthalat Rejimi Kararı ekli listelerindeki “Diğer Ülkeler” sütununda belirtilen gümrük vergisi oranı üzerinden tahsilat yapılır. Bu işlemler Tespit ve Tahakkuk kağıdına kaydedilir. Gümrük vergisinin ödenmesini gösterir gümrük vezne alındısının ibrazı üzerine, A.TR Dolaşım Belgesi Serbest Bölge Genel Müdürlüğü tarafından vize edilir.

SORU 54: Avrupa Birliği ve Türkiye ticaret politikası önlemleri bakımından kota veya gözetime tabi üçüncü ülke menşeli eşyaların serbest bölgeden ihracatında A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenebilir mi?

Avrupa Birliği ve Türkiye’ye ithalatı kota veya gözetime tabi üçüncü ülke menşeli ürünlerin serbest bölgelerden AB veya Türkiye’ye ihracatında A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmesi için Ortak Gümrük Tarifesi’nde öngörülen Fark Giderici Vergi’nin Serbest Bölge Gümrük Müdürlüklerince tahsil edilmiş olması ve İthalat Lisansı aranır.

SORU 55: Serbest bölgelere giren eşyanın gümrük idarelerine sunulmasına ve beyanname verilmesine gerek var mıdır?

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 153.maddesinin 3.fıkrası hükmü saklı kalmak üzere, böyle bir zorunluluk yoktur. Ancak, aşağıda belirtilen hallerdeki eşyanın gümrük idarelerine sunulması ve gerekli gümrük işlemlerine tabi tutulması şarttır:

a. Serbest bölgeye girişiyle sona erecek bir gümrük rejimine tabi tutulan (ilgili gümrük rejimi hükümlerinin böyle bir zorunluluğu aramadığı hallerde, eşyanın gümrüğe sunulması gerekmez),

b. Serbest bölgeye ithalat vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin bir karardan sonra konulan,

c. Serbest bölgeye ihracat kaydıyla konulan,

d. İhracat vergilerine veya ihracatla ilgili diğer hükümlere tabi olan.

SORU 56: Serbest bölgelerde envanter kayıtları tutulmalı mıdır?

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 532.Maddesi uyarınca, serbest bölgelerde depolama, işçilik, işleme ve alım-satım faaliyetlerinde bulunan kişiler tarafından gümrük idarelerince kabul edilen şekle uygun olarak envanter kayıtları tutulur. Eşya, ilgili kişiye ait yere konulmasından sonra 48 saat içinde envanter kayıtlarına geçirilir. Gümrük idarelerine eşyayı teşhis ve eşya hareketlerini izleme olanağı verecek şekilde tutulması gerek envanter kayıtları,aşağıdaki bilgileri içermelidir:

a. Eşyanın miktarını ve normal ticari tanımını, marka ayrıntılarını, ayırt edici numaralarını, paketlerin tür ve sayısını, konteynerlerin ayırt edici işaretlerini,

b. Eşyanın yerleştirildiği yeri,

c. Eşya giriş ve çıkışında kullanılan taşıma belgesine ilişkin bilgileri,

d. Eşyanın gümrük statüsünü gösteren belgeye ilişkin bilgileri,

e. Mutat elleçleme işlemlerine ilişkin açıklamaları,

f. Serbest bölgeye getirilen eşya, eğer dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi veya geçici ithalat rejimine tabi eşya ise bu rejimlere ilişkin açıklamaları.